MMO motosiklet güvenliği için uyardı: "Standartlar acilen belirlenmeli"

Metin YETİM

İktidarın trafikte "Sıfır Can Kaybı 2030" hedefi taslakta kaldı. Ülke genelinde 2024'ten 2025'e toplam trafik ölümleri yüzde 5 azalırken, yaşamını yitiren motosiklet sürücüsü sayısı yüzde 8,6, yaralanan motosiklet sürücü sayısı yüzde 18,9 yükseldi.

TMMOB Makina Mühendisleri Odası (MMO) İstanbul Şubesi Motorlu Araçlar Komisyonu, Beyoğlu'ndaki şube binasında düzenlediği basın toplantısıyla "Türkiye'de Motosiklet Güvenliği" raporunu kamuoyuna açıkladı. Rapora göre Türkiye'de 2025 yılında bin 334 sürücü ile 191 yolcu olmak üzere toplam bin 525 motosikletli yaşamını yitirdi. Günde ortalama 4,2 can kaybına işaret eden bu tabloyla birlikte motosiklet sürücüleri, tüm trafik ölümlerinin yüzde 22,1'ini, yaralanmaların ise yüzde 32,3'ünü oluşturdu. Motosikletler toplam taşıt sayısının yüzde 21,7'sini oluştururken, bu yılın Temmuz ayında 2021 sonuna kıyasla yüzde 101,1'lik artış kaydedildi. Emniyet Genel Müdürlüğü'nün Ocak-Temmuz 2026 döneminde kayda geçen 161 bin 299 ölümlü veya yaralanmalı kazada 61 bin 511 motosiklet ve 23 bin 568 motorlu bisiklet yer aldı. MMO İstanbul Şubesi Motorlu Araçlar Komisyonu Üyesi Süreyya Atilla Argat "Motosiklet sektöründeki tüm konuları tek tek önceliklendirerek kamu yararına gündeme taşıma amacımız var" diyerek açıklamalarda bulundu. 

Argat, "Ülkemizde trafiğe kayıtlı yaklaşık 35 milyon araç var. Bunların yüzde 22'si bugün motosiklet. Fakat motosiklet sektörüne otomotiv sektörü kadar değinilmiyor. Ağustos sonu itibariyle motosiklet sayısı 7,6 milyonu geçti" diye ifade etti. Argat, "Özellikle pandemiyle birlikte başlayan kuryeleşme ve ülkedeki ekonomik şartlar motosiklet sayısını yüzde 22'lere yükseltti" diye konuştu. Argat, ülkedeki motosiklet verileri Avrupa ile kıyaslayarak, "Ülke lehine çok büyük bir fark görüyoruz. 6 ülkenin toplamına yakın bir motosiklet kullanımı var" dedi. Argat, "Bunu düzensiz bir şekilde bırakırsak önümüze daha ciddi sorunlar olarak gelecek" diye konuştu.

MOTOSİKLET CENNETİNE DÖNECEK

İstanbul'da 2025 yılında motosiklet oranının yüzde 5,6 olduğunu dile getiren Argat, 2026'ya Ağustos sonu itibariyle yüzde 6.2'ye çıktığını belirterek "5-10 yılda sadece İstanbul'da 3 milyon motosiklet olma olasılığı var. Uzakdoğu'da yaşanan yapı İstanbul'da çok uzak değil" diyerek gelecekteki duruma işaret etti. 

Elektrikli motosikletlerin bataryalarının geri dönüştürülmediği takdirde çevre sorunlarına ve döviz kaybına neden olacağını dile getiren Argat, "2024'ten 2026'ya kadar elektrikli motosikletlerdeki artışı yüzde 19'lardan yüzde 40'lara kadar yükselmiş durumda. Elektrikli motosikletlerin çoğu 3 tekerlekli, eski teknoloji, bataryası birkaç sene içerisinde görevini tamamlayıp değiştirilmek zorunda. Bu bataryalar nasıl geri dönüştürülecek? Bir bataryanın değiştirilme maliyeti yeni bir motosiklet fiyatına denk" dedi.

KURYELER RİSK ALTINDA

Basın toplantısında teslimat sektöründe çalışan motokuryelerin maruz kaldığı güvencesizlik ve can kayıpları geniş yer buldu. Kurye Hakları Derneği'nin verilerine dayandırılan raporda, 2025 yılında çalışırken en az 44 moto kuryenin hayatını kaybettiği, bu kişilerin yüzde 61'inin 18-28 yaş aralığında olduğu ve 4'ünün 18 yaşın altındaki çocuk işçilerden oluştuğu kaydedildi. Saha takibine göre son beş yılda en az 265, 2026'nın ilk altı ayında ise en az 22 kuryenin yaşamını yitirdiği aktarılırken, resmî kurye istihdamı ve kaza verilerinin tutulmaması temel bir kamu politikası açığı olarak nitelendirildi. Teslimat süresi baskısı, puanlama algoritmaları, paket başı ücret modeli ve uzun çalışma saatlerinin sorumluluğunun dağıtım şirketleri ile platformlara ait olduğu, koruyucu donanım ve araç bakımı konusunda katı yükümlülükler getirilmesi gerektiği belirtildi.

KAPSAMLI BİR PROGRAM ŞART

MMO İstanbul Şubesi, mevcut eylem planlarının yalnızca trafik denetimi ekseninde kalmaması gerektiğini vurgulayarak sekiz maddelik bir çözüm çerçevesi sundu. Hazırlanan yol haritasında öne çıkan temel talepler şöyle sıralandı: 

• Ölçülebilir ölüm azaltma hedefleri belirlenmeli, takvimi ve bütçesi olan bir "Ulusal Motosiklet Güvenliği Programı" yürürlüğe konulmalı. 
• TÜİK, EGM, SGK ve Sağlık Bakanlığı verileri eşleştirilmeli; Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı araç muayene kusur istatistiklerini kamuoyuna açmalı.
• Katil bariyerleri önleyecek alt koruma profilleri, kaymaz kaplamalar ve güvenli yol geometrileri için ulusal standartlar belirlenmeli. 
• Kaskta ECE 22.06 standardı zorunlu tutulmalı, standart dışı ürünler piyasadan toplanmalı, otomobillerin acil fren ve radar sistemlerinin motosikletleri algılama performansı denetlenmeli.
• Ehliyet sınavları gerçek sürüş dinamiklerine göre güncellenmeli, kurye ölümlerini önlemek için teslimat baskısına son verilmeli ve çocuk işçiliği engellenmeli. 
• Elektrikli motosiklet ve mopedlerde batarya, şarj güvenliği ve yangın protokolleri yasal güvenceye kavuşturulmalı.

Oda yönetimi, sürecin takipçisi olacaklarını belirterek tüm kamu kurumlarını, yerel yönetimleri, dağıtım platformlarını ve meslek örgütlerini ortak sorumluluk almaya davet etti.