İYİ Parti Muğla Milletvekili Prof. Dr. Metin Ergun'un Zeytin Üreticileri İçin Verdiği Araştırma Önerisi AK Parti ve MHP Oylarıyla Reddedildi

İYİ Parti Muğla Milletvekili Prof. Dr. Metin Ergun tarafından hazırlanan, zeytin ve zeytinyağı üreticilerinin karşı karşıya kaldığı ekonomik sorunların araştırılmasını ve üreticiyi koruyacak kalıcı tedbirlerin belirlenmesini amaçlayan Meclis araştırması önerisi, 14 Ekim 2026 tarihinde Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMM) gündemine taşındı. İYİ Parti Grubu tarafından gündeme getirilen öneri, AK Parti ve MHP milletvekillerinin oylarıyla reddedildi.

Önergede, Türkiye'nin dünyanın önde gelen zeytin ve zeytinyağı üreticilerinden biri olmasına rağmen artan üretim maliyetleri, düşük ürün fiyatları ve uluslararası piyasalardaki gelişmeler nedeniyle üreticilerin ciddi ekonomik sorunlarla karşılaştığı belirtildi.

"Üreticinin Emeğinin ve Alın Terinin Karşılığını Alamadığı Bir Tablo"

İYİ Parti Muğla Milletvekili Prof. Dr. Metin Ergun'un imzasını taşıyan araştırma önergesinde, zeytincilik sektöründeki sorunların yalnızca üreticileri değil, Türkiye'nin ihracat gücünü ve tarımsal üretimin sürdürülebilirliğini de tehdit ettiği vurgulandı.

Önergede şu değerlendirmeye yer verildi:

"Türkiye, dünyanın önde gelen zeytin ve zeytinyağı üreticilerinden biri olmasına rağmen, üreticilerimiz artan üretim maliyetleri, ürün fiyatlarının düşük seyretmesi ve uluslararası gümrük düzenlemeleri nedeniyle ciddi bir gelir kaybıyla karşı karşıyadır."

Yaklaşan hasat dönemi öncesinde mevcut stokların henüz eritilememiş olmasının ve uluslararası piyasalardaki fiyat gerilemesinin üreticilerin üzerindeki baskıyı artırdığı belirtilen önergede, şu ifadeler kullanıldı:

"Üreticinin emeğinin ve alın terinin karşılığını alamadığı bu tablo, yalnızca çiftçinin gelirini değil, Türkiye'nin zeytincilik sektörünün sürdürülebilirliğini ve ihracat gücünü de tehdit etmektedir."

"Üreticinin Toplama Maliyetini Dahi Karşılayamayacağı Seviyelere Gelmiştir"

Araştırma önergesinde, zeytin için açıklanan alım fiyatlarının geçmiş yılların gerisinde kaldığı ve üreticilerin hasat maliyetlerini karşılamakta zorlandığı ifade edildi.

Önergede, "Gelinen aşamada zeytin için açıklanan alım fiyatları geçmiş yılların gerisinde kalarak, üreticinin toplama maliyetini dahi karşılayamayacağı seviyelere gelmiştir. Bu da zeytinin toplanamama ve dalda kalma riskini ortaya çıkarmıştır." denildi.

Sorunun Türkiye genelinde geniş bir üretici kitlesini etkilediğine dikkat çekilerek, "Başta Muğla olmak üzere, ülkemizin 41 ilinde ve 270 ilçesinde üreticinin yaşadığı sıkıntılar taşınamaz bir noktaya gelmiştir." ifadelerine yer verildi.

Zeytinyağında Uluslararası Fiyat Gerilemesi ve Artan Maliyetler

Önergenin gerekçe bölümünde, uluslararası piyasalarda zeytinyağı toptan fiyatlarının litre başına 3,5 ila 4 avro seviyelerine kadar gerilediği belirtildi.

Türkiye'de ise yüksek enflasyon ve üretim maliyetleri nedeniyle üreticilerin maliyetlerinin yüksek kalmaya devam ettiği, bunun da satış fiyatlarıyla üretim giderleri arasındaki farkı artırdığı kaydedildi.

Özellikle emek yoğun zeytincilik faaliyetlerinde işçilik, gübre, ilaç, akaryakıt, sulama, hasat ve nakliye giderlerindeki yükselişin üreticilerin üzerindeki ekonomik baskıyı artırdığı ifade edildi.

Önergede ayrıca döviz kurundaki gelişmelerin, makroekonomik politikaların ve ihracat koşullarının sektör üzerindeki etkilerinin bütüncül biçimde değerlendirilmesi gerektiği vurgulandı.

ABD'nin Gümrük Tarifeleri ve İhracatta Rekabet Sorunu

Araştırma önergesinde, Türkiye'nin önemli zeytinyağı ihracat pazarlarından biri olan Amerika Birleşik Devletleri'nde uygulanan ilave gümrük tarifelerinin Türk üreticiler açısından rekabet dezavantajı oluşturduğu belirtildi.

Önergede, Türkiye menşeli ürünlere yüzde 12,5 oranında ilave tarife uygulanırken Avrupa Birliği ülkelerinde bu oranın yüzde 10 seviyesinde kalmasının ve Tunus gibi önemli üretici ülkelerin söz konusu ilave tarifeden muaf tutulmasının Türk zeytinyağının uluslararası pazarlardaki rekabet gücünü olumsuz etkilediği kaydedildi.

Bu kapsamda ihracat kısıtlamaları, gümrük vergileri ve uluslararası rekabet koşullarının araştırılması gerektiği ifade edildi.

"Üreticinin Ürününü Maliyetinin Altında Satmak Zorunda Kalması Riski Bulunmaktadır"

Önergede, yaklaşan hasat döneminde yüksek rekolte beklentisine karşılık önceki sezondan kalan satılmamış stokların arz fazlası riskini artırdığına dikkat çekildi.

Mevcut stokların yeni ürünlerle birleşmesi durumunda fiyatların daha da gerileyebileceği belirtilerek şu değerlendirme yapıldı:

"Mevcut stokların yeni ürünle birleşmesi hâlinde fiyatların daha da gerilemesi ve üreticinin ürününü maliyetinin altında satmak zorunda kalması veya ürünün dalında bırakılması riski bulunmaktadır."

Zeytinciliğin yalnızca ekonomik bir faaliyet olmadığı, kırsal nüfusun istihdamı, tarımsal üretimin sürdürülebilirliği ve Türkiye'nin uluslararası tarım ürünleri ticaretindeki konumu açısından stratejik önem taşıdığı da vurgulandı.

Üreticinin Korunması İçin 12 Başlıkta Araştırma Talebi

İYİ Parti tarafından TBMM'ye sunulan önergede, sektörün karşı karşıya kaldığı sorunların araştırılması amacıyla 12 temel başlık belirlendi.

Bu kapsamda zeytin ve zeytinyağı üreticilerinin güncel üretim maliyetlerinin ve satış fiyatlarının belirlenmesi, fiyatların maliyetlerin altında kalmasına yol açan ekonomik ve yapısal nedenlerin araştırılması istendi.

Önceki sezondan kalan zeytinyağı stoklarının miktarının tespit edilmesi ve yeni hasat döneminde oluşabilecek arz baskısının değerlendirilmesi talep edildi.

Üreticilerin ürünlerini maliyetin altında satmalarını veya dalda bırakmalarını önleyecek fiyat ve gelir desteklerinin belirlenmesi, mevcut prim desteklerinin etkinliğinin ve finansman kaynaklarının incelenmesi önerildi.

İhracatta uygulanan kota ve diğer kısıtlamaların üretici ile ihracatçılar üzerindeki etkilerinin değerlendirilmesi, ABD başta olmak üzere önemli ihracat pazarlarında Türkiye'nin rekabet gücünü artıracak önlemlerin belirlenmesi gerektiği kaydedildi.

Önergede ayrıca katma değerli, markalı ve ambalajlı zeytinyağı ihracatının artırılması, kooperatiflerin ve üretici örgütlerinin sektördeki rollerinin güçlendirilmesi ve etkin bir lisanslı depoculuk ile stok yönetimi sisteminin geliştirilmesi istendi.

Gübre, ilaç, akaryakıt, sulama, işçilik ve hasat giderlerine yönelik destek mekanizmalarının değerlendirilmesi ve sektör için uzun vadeli üretim, ihracat ve fiyat istikrarı stratejisi oluşturulması da araştırılması talep edilen konular arasında yer aldı.

"Kalıcı Tedbirlerin Alınması Elzem Hâle Gelmiştir"

İYİ Parti Muğla Milletvekili Prof. Dr. Metin Ergun'un imzasıyla sunulan araştırma önergesinde, zeytin ve zeytinyağı sektöründe yaşanan sorunların geçici fiyat müdahaleleriyle çözülemeyeceğine dikkat çekildi.

Önergede şu ifadelere yer verildi:

"Bu nedenle, zeytin ve zeytinyağı fiyatlarının üretici aleyhine düşük kalmasına yol açan ekonomik ve yapısal nedenlerin bütün yönleriyle araştırılması ve üreticinin korunması amacıyla kalıcı tedbirlerin alınması elzem hâle gelmiştir."

Anayasa'nın 98'inci maddesi ile TBMM İçtüzüğü'nün 104 ve 105'inci maddeleri uyarınca Meclis araştırması açılması talep edildi.

İYİ Parti'nin Araştırma Önerisi AK Parti ve MHP Oylarıyla Reddedildi

İYİ Parti Grubu, zeytin ve zeytinyağı üreticilerinin yaşadığı sorunların Meclis çatısı altında araştırılması ve kalıcı çözüm politikalarının geliştirilmesi amacıyla hazırlanan öneriyi 14 Ekim 2026 Çarşamba günü TBMM gündemine taşıdı.

Üretim maliyetlerinin düşürülmesi, üreticilerin gelir kayıplarının önlenmesi, stok yönetiminin iyileştirilmesi ve Türkiye'nin uluslararası zeytinyağı pazarındaki rekabet gücünün artırılması gibi konuları kapsayan araştırma önerisi, AK Parti ve MHP oylarıyla reddedildi.

Önerinin reddedilmesiyle birlikte zeytin ve zeytinyağı fiyatlarının üretici aleyhine düşük kalmasının nedenlerini araştırmak üzere Meclis araştırması açılması talebi kabul edilmemiş oldu.